Luận văn Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
---------------
PHẠM QUỲNH LY
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
CÔNG CHỨC TẠI ỦY BAN DÂN TỘC
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
HÀ NỘI - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
---------------
PHẠM QUỲNH LY
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
CÔNG CHỨC TẠI ỦY BAN DÂN TỘC
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
Mã ngành: 8340404
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN THỊ LỘC
HÀ NỘI - 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi. Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn
hợp lệ, do Vụ Tổ chức cán bộ, các đơn vị có liên quan thuộc Ủy ban Dân tộc
cung cấp và cá nhân tôi tự thu thập trong các tài liệu.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Phạm Quỳnh Ly
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn của mình, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành
nhất tới Tiến sỹ Trần Thị Lộc - người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ
và động viên cá nhân tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giảng dạy chương trình Cao
học chuyên ngành Quản trị nhân lực tại trường Đại học Lao động- Xã hội đã
truyền dạy những kiến thức quý báu trong suốt quá trình tôi được học tập và
nghiên cứu ở Trường. Những kiến thức này không chỉ hữu ích đối với việc
trình bày luận văn mà còn giúp tôi rất nhiều trong công việc và nghiên cứu
khoa học.
Tôi xin cảm ơn các thầy, cô trong hội đồng khoa học đã đóng góp
những ý kiến góp ý có ý nghĩa rất quan trọng để tôi có thể hoàn thiện luận văn
này.
Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu thực tế, tôi xin chân thành cảm
ơn các đồng chí lãnh đạo và cán bộ, công chức của Ủy ban Dân tộc, đặc biệt
là Vụ Tổ chức cán bộ đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện và cung cấp các số
liệu để tôi có thể hoàn thiện luận văn.
Cuối cùng, tôi xin cảm ơn các thầy, cô của khoa Sau Đại học và Trường
Đại học Lao động- Xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình tôi
tham gia học tập và nghiên cứu tại Trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..........................................................................................I
LỜI CẢM ƠN.............................................................................................. II
MỤC LỤC ..................................................................................................III
DANH MỤC BẢNG BIỂU.........................................................................VI
PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÔNG CHỨC..................................................................................... 8
1.1. Một số khái niệm cơ bản ....................................................................... 8
1.1.1. Công chức .......................................................................................... 8
1.1.2. Chất lượng.......................................................................................... 9
1.1.3. Chất lượng đội ngũ công chức.........................................................10
1.1.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức.........................................11
1.2. Vai trò, đặc điểm của đội ngũ công chức............................................ 11
1.2.1. Vai trò của đội ngũ công chức .................................................... 11
1.2.2. Đặc điểm của đội ngũ công chức.....................................................13
1.3. Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ công chức ......................... 15
1.3.1. Cơ cấu................................................................................................15
1.3.2. Thể lực...............................................................................................15
1.3.3. Trí lực................................................................................................16
1.3.4. Tâm lực..............................................................................................19
1.4. Các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ công chức..................... 20
1.4.1. Hoạt động tuyển dụng công chức....................................................20
1.4.2. Hoạt động bố trí, sử dụng công chức ..............................................21
1.4.3. Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng công chức .......................................21
1.4.4. Hoạt động kiểm tra, giám sát và quản lý công chức.......................22
1.4.5. Hoạt động đánh giá công chức.........................................................24
iv
1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng đội ngũ công chức .......24
1.5.1. Các nhân tố bên ngoài......................................................................24
1.5.2. Các nhân tố bên trong.......................................................................27
1.6. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức và bài học kinh
nghiệm rút ra cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban
dân tộc......................................................................................................... 28
1.6.1. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức...................28
1.6.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ
công chức tại Ủy ban Dân tộc.............................................................................32
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ
CÔNG CHỨC TẠI ỦY BAN DÂN TỘC .................................................. 34
2.1. Tổng quan về Ủy ban dân tộc ............................................................. 34
2.1.1. Thông tin chung về Ủy ban Dân tộc................................................34
2.1.2. Cơ chế hoạt động........................................................................ 36
2.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc ......... 39
2.2.1. Nguồn nhân lực của Ủy ban Dân tộc...............................................39
2.2.2. Về cơ cấu đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc ..........................41
2.2.3. Thể lực của đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc .......................45
2.2.4. Trí lực của đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc.........................46
2.2.5. Tâm lực của đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc ......................54
2.3. Thực trạng các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại
Ủy ban Dân tộc ........................................................................................... 55
2.3.1. Hoạt động tuyển dụng công chức của Ủy ban Dân tộc..................55
2.3.2. Hoạt động bố trí sử dụng công chức của Ủy ban Dân tộc .............58
2.3.3. Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng công chức của Ủy ban Dân tộc.............59
2.3.4. Hoạt động kiểm tra, giám sát và quản lý công chức của Ủy ban
Dân tộc .................................................................................................................62
v
2.3.5. Hoạt động đánh giá công chức của Ủy ban Dân tộc ......................63
2.4. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng đội ngũ
công chức tại Ủy ban dân tộc..................................................................... 64
2.4.1. Các nhân tố bên ngoài......................................................................64
2.4.2. Các nhân tố bên trong.......................................................................66
2.5. Đánh giá chung.................................................................................... 68
2.5.1. Ưu điểm.............................................................................................68
2.5.2. Hạn chế..............................................................................................70
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÔNG CHỨC TẠI ỦY BAN DÂN TỘC......................................... 74
3.1. Quan điểm, phương hướng về nâng cao chất lượng đội ngũ công
chức tại Ủy ban Dân tộc............................................................................. 74
3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban
Dân tộc........................................................................................................ 76
3.2.1. Nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng công chức .......................77
3.2.2. Nâng cao hiệu quả công tác bố trí, sử dụng công chức..................79
3.2.3. Nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức .......80
3.2.4. Nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát và quản lý công chức............ 84
3.2.5. Nâng cao chất lượng công tác đánh giá đối với công chức ...........85
3.2.6. Một số giải pháp khác ......................................................................87
3.3. Một số kiến nghị đối với Nhà nước.................................................... 91
KẾT LUẬN................................................................................................. 92
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1
PHỤ LỤC 2
PHỤ LỤC 3
vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Số lượng công chức, viên chức và người lao động ....................... 39
Bảng 2.2. Số lượng công chức phân chia theo cơ cấu độ tuổi và giới tính ... 41
Bảng 2.3. Bảng thành phần dân tộc của đội ngũ công chức tại ..................... 43
Ủy ban dân tộc ............................................................................................. 43
Bảng 2.4. Phân loại sức khỏe đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc .......... 45
Bảng 2.5. Trình độ chuyên môn và ngạch của đội ngũ công chức ................ 46
Bảng 2.6. Số lượng công chức được đào tạo về quản lý nhà nước và lý luận
chính trị....................................................................................................... 49
Bảng 2.7 Bảng tổng hợp tự đánh giá kỹ năng thực hiện công việc............... 51
Bảng 2.8. Bảng tổng hợp tự đánh giá mức độ hoàn thành công việc đội ngũ
công chức Ủy ban Dân tộc ........................................................................... 53
Bảng 2.9. Bảng tổng hợp kết quả tự đánh giá tâm lực của đội ngũ công chức
tại Ủy ban dân tộc ........................................................................................ 55
Bảng 2.10. Số lượng công chức được tuyển dụng, nghỉ hưu......................... 57
và tinh giản biên chế..................................................................................... 57
Bảng 2.11. Kết quả đào tạo, bồi dưỡng công chức giai đoạn 2016-2018 ...... 60
Bảng 2.12. Bảng đánh giá phân loại công chức ............................................ 63
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Quá trình đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước và mở cửa hội nhập quốc tế là cả một chặng đường phấn đấu lâu dài
với những nhiệm vụ cao cả, vô cùng khó khăn phức tạp, đòi hỏi Nhà nước
phải đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Nhà nước pháp quyền của dân, do
dân, vì dân. Một trong những nội dung cơ bản của công cuộc cải cách nền
hành chính Nhà nước đó là việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, có
đủ phẩm chất, năng lực, trình độ đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới,
phát triển đất nước.
Ủy ban Dân tộc là cơ quan ngang Bộ của Chính phủ Việt Nam có chức
năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc trong phạm vi cả nước;
quản lý nhà nước các dịch vụ công và thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn
của nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc Ủy ban quản lý theo
quy định của pháp luật. So với các Bộ ngành khác, công tác dân tộc có một số
tính đặc thù, đó là: công tác dân tộc là lĩnh vực đa ngành, đa lĩnh vực, cần có
sự tham gia của nhiều ngành, do đó đòi hỏi công chức làm công tác dân tộc
phải hiểu biết chuyên môn đa ngành, nắm rõ đặc điểm dân tộc, ngôn ngữ,
phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống của đồng bào, có kỹ năng vận động
đồng bào các dân tộc. Công tác dân tộc được thực hiện trên địa bàn rộng, do
tính chất công việc nên cán bộ làm công tác dân tộc có tần suất đến địa bàn
vùng dân tộc, miền núi cao hơn những ngành khác. Trong bối cảnh công tác
dân tộc có nhiều đặc thù, cùng với yêu cầu cao của cải cách hành chính về
việc cần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hệ thống cơ quan
công tác dân tộc theo hướng nâng cao tính chuyên nghiệp, trách nhiệm, hiệu
quả trong thực thi công vụ đòi hỏi công tác tổ chức cán bộ phải tiếp tục được
2
đổi mới và nâng cao chất lượng.
Những năm qua, đội ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc đã được rèn
luyện, thử thách và trưởng thành qua công tác; số lượng, chất lượng, cơ cấu
có sự chuyển biến theo hướng tích cực; có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn
có ý thức rèn luyện, giữ vững phẩm chất chính trị, xây dựng khối đoàn kết nội
bộ; thường xuyên trau dồi, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, có lối
sống giản dị, lành mạnh, gần gũi với quần chúng nhân dân; thể hiện vai trò
tiên phong, gương mẫu trên các mặt, nêu cao trách nhiệm, năng động, sáng
tạo, nỗ lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được phân công.
Tuy nhiên bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ công chức còn bộc lộ một
số hạn chế: Một bộ phận công chức có tác phong làm việc quan liêu, giải
quyết công việc còn lúng túng, thiếu chủ động; cơ cấu vẫn còn một số đơn vị
chưa đồng bộ, các hoạt động tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng chưa thật gắn
với yêu cầu công việc. Cơ chế quản lý, sử dụng và chế độ chính sách chưa
thật sự tạo được động lực khuyến khích đội ngũ công chức nâng cao tinh thần
trách nhiệm, phấn đấu học tập, rèn luyện, bồi dưỡng nâng cao năng lực
chuyên môn… Do vậy vấn đề đặt ra là cần phải có các giải pháp nâng cao
chất lượng đội ngũ công chức để đội ngũ công chức có đầy đủ năng lực và
phẩm chất, có đủ đức, đủ tài để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Đó chính là lý do tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Nâng cao chất
lượng đội ngũ công chức tại Uỷ ban Dân tộc” cho luận văn của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức là một trong những nội dung
quan trọng của công tác quản lý và sử dụng cán bộ đã nhận được sự quan tâm
của nhiều nhà quản lý, nhà nghiên cứu khoa học. Làm thế nào để nâng cao
chất lượng đội ngũ công chức đã và đang là vấn đề được nhiều nhà nghiên
cứu, nhà quản lý quan tâm nhằm tìm ra những giải pháp tích cực nhất nâng
3
cao năng suất lao động và hiệu quả công việc. Đến nay đã có nhiều công trình
nghiên cứu ở nhũng cấp độ khác nhau được công bố thể hiện qua các cuốn
sách chuyên khảo, các đề tài nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn. Một số
công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
Luận án tiến sỹ “Hoàn thiện việc xây dựng đội ngũ công chức hành
chính nhà nước chuyên nghiệp ở Việt Nam” do Chu Xuân Khánh thực hiện
năm 2010. Nội dung luận án tác giả chủ yếu đề cập đến những quan niệm về
công chức nhà nước của một số quốc gia khác nhau làm cơ sở để phân tích
so sánh với thực tiễn công chức ở Việt Nam, từ đó hệ thống hóa cơ sở lý
luận về đội ngũ công chức hành chính nhà nước và tính chuyên nghiệp của
đội ngũ công chức hành chính nhà nước. Tác giả đã phân tích đánh giá thực
trạng về xây dựng và phát triển đội ngũ công chức hành chính nhà nước Việt
Nam trên cơ sở đó rút ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ công
chức hành chính nhà nước và đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng đội
ngũ công chức hành chính chuyên nghiệp ở Việt Nam. Tuy nhiên, tác giả đã
không tiếp cận theo hướng về khoa học quản trị nhân lực mà tiếp cận dựa
trên quan điểm quản lý hành chính.
Luận án tiến sỹ “Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức hành chính
nhà nước tỉnh Hải Dương” do Nguyễn Kim Diện - Đại học Kinh tế quốc dân
thực hiện năm 2012. Luận án đã làm rõ và đưa ra quan điểm, phương pháp
tuyển dụng, sử dụng, quy hoạch, đào tạo và những giải pháp, kiến nghị nâng
cao chất lượng đội ngũ công chức hành chính nhà nước tỉnh Hải Dương.
Đề tài “Một số giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ công chức Bộ Tài
Chính” của ThS. Phạm Xuân Thủy, TS. Bùi Xuân Chuyên, ThS. Nguyễn Thị
Mai Liên (Bộ Tài chính), năm 2018. Đề tài nghiên cứu của các tác giả đã
đánh giá thực trạng năng lực công chức Bộ Tài chính dựa trên các tiêu chí
đánh giá về năng lực kiến thức, năng lực kỹ năng nghề nghiệp, năng lực hành
4
vi, đạo đức nghề nghiệp, năng lực thích ứng và năng lực lãnh đạo quản lý;
qua đó, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực của công chức để đưa ra
giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ công chức Bộ Tài chính. Luận văn
kế thừa các nghiên cứu của các tác giả để có cơ sở đánh giá chất lượng đội
ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc dựa trên các tiêu chí đánh giá phù hợp với
đặc thù của ngành.
Bài báo khoa học “Chất lượng công chức và chất lượng đội ngũ công
chức” của TS. Tạ Ngọc Hải – Phó Viện trưởng Viện Khoa học tổ chức Nhà
nước, Bộ Nội vụ đăng trên tạp chí Tổ chức Nhà nước, năm 2018. Luận văn kế
thừa những nghiên cứu của tác giả để có cơ sở phân định rõ hơn giữa chất
lượng công chức và chất lượng đội ngũ công chức, cũng như những tiêu chí
đánh giá chất lượng đội ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc.
Lê Vĩnh Tân, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, “Hoàn thiện pháp luật cán bộ,
công chức đáp ứng yêu cầu chiến lược cán bộ của Đảng”, tạp chí Tổ chức
Nhà nước số 8/2018. Tác giả đã chỉ ra cần phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật
trong các nội dung: đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức; nâng cao trình độ,
năng lực cho đội ngũ cán bộ công chức, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức
cán bộ và chất lượng đội ngũ làm công tác tổ chức, cán bộ; nâng cao đời sống
vật chất, tinh thần của cán bộ công chức; khen thưởng, tôn vinh các giá trị
nghề nghiệp của cán bộ, công chức.
Ngoài ra còn một số bài viết đăng trên các tạp chí khoa học hoặc nhiều
công trình, luận án, luận văn khác có đề cập ít nhiều đến vấn đề này.
Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến các khía cạnh
khác nhau về chất lượng đội ngũ công chức, nâng cao chất lượng đội ngũ
công chức và có những đóng góp nhất định trong việc hoạch định chủ trương,
chính sách và tìm ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công
chức ở nước ta.
5
Dưới góc độ khoa học, các công trình nói trên là hết sức có giá trị đối
với những người đã và đang nghiên cứu chất lượng đội ngũ công chức nói
chung và chất lượng đội ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc nói riêng. Tuy
nhiên, về việc chất lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức của Ủy
ban Dân tộc hiện nay chưa có đề tài nào nghiên cứu. Tiếp thu có chọn lọc kết
quả nghiên cứu của các tài liệu nói trên, luận văn đi sâu nghiên cứu làm sáng
tỏ vấn đề chất lượng và nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức của Ủy
ban Dân tộc nhằm đưa ra những giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng
đội ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc đáp ứng với yêu cầu của nhiệm vụ
trong tình hình hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu:
Đưa ra những giải pháp, đề xuất, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng
đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc trong thời gian tới
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hoá và phân tích một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng
cao chất lượng đội ngũ công chức.
- Phân tích, đánh giá thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ công chức
của Ủy ban Dân tộc, qua đó rút ra những nhận xét, đánh giá về ưu điểm, hạn chế
và nguyên nhân.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức
của Ủy ban Dân tộc trong thời gian tới.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là chất lượng đội ngũ công chức và
các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu đội ngũ công chức khối quản lý nhà
nước của Ủy ban dân tộc.
6
- Về thời gian: Từ năm 2016 – 2018, các giải pháp từ năm 2020 - 2025.
- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu thực trạng chất lượng đội ngũ công
chức, các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ công chức của Ủy ban Dân
tộc và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ công chức của cơ
quan trong thời gian tới.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thống kê: Được sử dụng trong việc thu thập số liệu về
các chỉ tiêu đánh giá chất lượng đội ngũ công chức như: cơ cấu tuổi, giới tính,
trình độ chuyên môn, trình độ ngoại ngữ, trình độ tin học,.. báo cáo tổng kết
về công tác cán bộ các năm. Từ đó, phân tích những mặt đạt được, hạn chế
trong việc đảm nhận, thực hiện công việc, chất lượng đội ngũ công chức của
Ủy ban Dân tộc.
- Phương pháp điều tra xã hội học: Tác giả xây dựng bảng hỏi và khảo
sát điều tra 100 người là công chức của Ủy ban Dân tộc bao gồm: Lãnh đạo
Ủy ban (các Phó Chủ nhiệm), các Vụ trưởng và Phó Vụ trưởng và một số
công chức làm việc tại các vụ, đơn vị trong Ủy ban để tiến hành khảo sát,
đánh giá chất lượng công chức của Ủy ban dân tộc ở một số nội dung như:
trình độ chuyên môn kỹ thuật, kỹ năng thực hiện công việc, thái độ nghề
nghiệp, quan hệ với đồng nghiệp, mức độ hoàn thành công việc. Tổng số
phiếu phát ra 100, số phiếu thu về 100. Trong đó, số phiếu hợp lệ 100, số
phiếu không hợp lệ 0. Số liệu thu thập được phân loại theo nhóm nội dung,
phân tích và so sánh, thống kê.
- Phương pháp tổng hợp – phân tích: tác giả tổng hợp – phân tích các
chỉ số liên quan đến chất lượng đội ngũ công chức qua các năm để thấy rõ sự
thay đổi, tính hiệu quả của các cơ chế, chính sách của Ủy ban.
- Nguồn số liệu:
+ Số liệu thứ cấp: Thu thập tại các bảng, biểu thống kê, báo cáo hàng
năm tại Ủy ban Dân tộc.
7
+ Số liệu sơ cấp: Tác giả tổng hợp kết quả tại các phiếu điều tra để
hình thành nguồn số liệu.
6. Những đóng góp mới của luận văn
Luận văn hệ thống hóa lý luận về chất lượng đội ngũ công chức; hệ
thống hóa các tiêu chí đánh giá, làm rõ những đặc điểm của đội ngũ công
chức và điều kiện khách quan của việc xây dựng đội ngũ công chức của Ủy
ban Dân tộc trong giai đoạn mới.
Luận văn đã đưa ra thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ công chức
của Ủy ban dân tộc, rút ra những ưu điểm và hạn chế.
Từ đó tác giả đã đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội
ngũ công chức của Ủy ban Dân tộc.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, tài liệu tham khảo, phụ lục, Luận văn có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ công chức
Chương 2. Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban dân tộc
Chương 3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy
ban dân tộc
8
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Công chức
Công chức là một khái niệm chung được sử dụng phổ biến ở nhiều
quốc gia trên thế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc
thường xuyên trong cơ quan nhà nước, do ngân sách nhà nước trả lương.
Khái niệm công chức mang tính lịch sử, nội dung của nó phụ thuộc vào
tính chất đặc thù của mỗi quốc gia cũng như từng giai đoạn lịch sử cụ thể của
từng nước. Do đó, khó có một khái niệm chung về công chức cho tất cả các
quốc gia. Ở Việt Nam, khái niệm công chức được hình thành, phát triển và
ngày càng hoàn thiện gắn với sự phát triển của nền hành chính Nhà nước.
Điểm khởi đầu của sự hình thành khái niệm công chức ở Việt Nam là việc
ban hành sắc lệnh số 76/SL, ngày 20/5/1950 của Chủ tịch nước về quy chế
công chức. Theo quy chế này, phạm vi công chức là rất hẹp, chỉ những người
được tuyển dụng giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan Chính
phủ, tức là đội ngũ công chức hành chính Nhà nước, theo cách nói hiện nay.
Sau đó, suốt một thời gian khá dài, khái niệm công chức ít được sử
dụng, thay vào đó là khái niệm cán bộ công nhân viên chức Nhà nước, không
phân biệt công chức, viên chức với công nhân. Khi thực hiện công cuộc đổi
mới, trước những yêu cầu khách quan của tiến trình cải cách nền hành chính
nhà nước và đòi hỏi phải chuẩn hóa đội ngũ công chức nhà nước, thuật ngữ
công chức được sử dụng trở lại. Nghị định 169/HĐBT quy định như sau:
“Công dân Việt Nam được tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một công vụ thường
xuyên trong một công sở của nhà nước ở trung ương hay địa phương, ở trong
nước hay nước ngoài đã được xếp vào một ngạch, hưởng lương do ngân sách
nhà nước cấp gọi là công chức”.
9
Khái niệm trên đã nêu khá đầy đủ các dấu hiệu cơ bản về công chức
trong nền hành chính hiện đại, phù hợp với quan niệm chung của các quốc gia
trên thế giới. Đây là một bước chuyển quan trọng để tiến tới xây dựng chế độ
công chức trong thời kỳ đổi mới. Tuy nhiên, quy định này vẫn bộc lộ một số
điểm hạn chế.
Cho tới hiện nay, sau nhiều thay đổi thì tại Điều 4 Luật Cán bộ, Công
chức đã quy định khái niệm công chức như sau:
“Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào
ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà
nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ
quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân
chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an
nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ
máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt
Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự
nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối
với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập
thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy
định của pháp luật.”
1.1.2. Chất lượng
Theo từ điển Tiếng Việt thì chất lượng hiểu ở nghĩa chung nhất là cái
tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc. Đối với một con
người sống trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chất lượng của cá
nhân đó được hiểu là tổng hợp những phẩm chất nhất định về sức khỏe, trí
tuệ, khoa học, chuyên môn nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, ý chí, niềm tin,
năng lực; luôn gắn bó với tập thể, với cộng đồng và tham gia một cách tích
cực vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
10
1.1.3. Chất lượng đội ngũ công chức
Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, yêu
cầu chất lượng đối với mỗi người trong xã hội nói chung vốn đã cao thì yêu
cầu đối với chất lượng công chức càng cao hơn – đòi hỏi người công chức có
những trình độ phẩm chất theo yêu cầu như nêu ở trên và phải gương mẫu, đi
tiên phong về lý luận và thực tiễn, chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương,
đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, giữ vững tiêu chuẩn
và tư cách của người công chức.
Mỗi công chức không tồn tại một cách biệt lập mà phải được đặt trong
một chỉnh thể thống nhất của cả đội ngũ công chức. Vì vậy, quan niệm về chất
lượng công chức phải được đặt trong mối quan hệ biện chứng giữa chất lượng
của từng công chức với chất lượng của cả đội ngũ công chức. Chất lượng của
cả đội ngũ không phải sự tập hợp giản đơn số lượng mà là sự tổng hợp sức
mạnh của toàn bộ đội ngũ. Sức mạnh này bắt nguồn từ phẩm chất vốn có bên
trong của mỗi công chức và nó được tăng lên gấp bội bởi tính thống nhất của tổ
chức, của sự giáo dục, đào tạo, phân công, quản lý, của kỷ luật.
Như vậy, có thể nói chất lượng đội ngũ công chức bao gồm:
Chất lượng của từng công chức: Cụ thể là phẩm chất chính trị, đạo đức,
trình độ năng lực và khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng của từng
công chức là yếu tố cơ bản tạo nên chất lượng của cả đội ngũ.
Chất lượng của cả đội ngũ với tính cách là một chỉnh thể, thể hiện ở cơ
cấu đội ngũ được tổ chức khoa học, có tỷ lệ cân đối, hợp lý về số lượng và độ
tuổi bình quân được phân bố trên cơ sở các địa phương, đơn vị và lĩnh vực
hoạt động của đời sống xã hội.
Các yếu tố cấu thành chất lượng đội ngũ công chức không chỉ bao gồm
một mặt, một khía cạnh nào đó, mà nó bao gồm cả một hệ thống được kết cấu
như một chỉnh thể toàn diện từ chất lượng của từng công chức (đây là yếu tố
11
cơ bản nhất, tiên quyết nhất) cho đến cơ cấu số lượng nam nữ, độ tuổi cùng
với việc bồi dưỡng, đào tạo, phân công, quản lý kiểm tra, giám sát và thực
hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.
Từ những đặc điểm trên, tác giá có thể đưa ra khái niệm chất lượng đội
ngũ công chức: là một hệ thống những phẩm chất, giá trị được kết cấu như
một chỉnh thể toàn diện được thể hiện qua phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo
đức, trình độ năng lực, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi công chức và
cơ cấu của cả đội ngũ công chức.
1.1.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức
Từ khái niệm về chất lượng đội ngũ công chức là một hệ thống những
phẩm chất, giá trị được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện được thể hiện qua
phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực, khả năng hoàn
thành nhiệm vụ của mỗi công chức và cơ cấu, số lượng, độ tuổi của cả đội
ngũ công chức; có thể nói việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức là tổng
thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và
nâng cao chất lượng từng công chức (về trí lực, tâm lực, thể lực).
Để nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức, cần phải giải quyết tốt
mối quan hệ giữa chất lượng với số lượng công chức. Chỉ khi nào hai mặt này
quan hệ hài hòa, tác động hữu cơ với nhau thì mới tạo nên sức mạnh đồng bộ
của cả đội ngũ. Trong thực tế chúng ta cần phải chống hai khuynh hướng,
khuynh hướng thứ nhất là chạy theo số lượng, ít chú trọng đến chất lượng dẫn
đến nhiều về số lượng nhưng hoạt động không hiệu quả. Khuynh hướng thứ
hai, cầu toàn về chất lượng nhưng không quan tâm đến số lượng. Khuynh
hướng này là một nguyên nhân quan trọng làm cho tuổi đời bình quân của
công chức ngày càng cao, hẫng hụt về thế hệ.
1.2. Vai trò, đặc điểm của đội ngũ công chức
1.2.1. Vai trò của đội ngũ công chức
12
Vai trò của đội ngũ công chức thể hiện qua bốn mối quan hệ: Một là,
quan hệ với đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; hai là,
với bộ máy tổ chức lãnh đạo quản lý; ba là, với công việc; bốn là, với quần
chúng nhân dân.
Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng
và lãnh đạo, có sự tham gia của nhiều chủ thể xã hội, trong đó có nền công vụ
nhà nước. Nền công vụ đóng vai trò chủ yếu trong việc tổ chức thực hiện các
Nghị quyết của Đảng bằng việc thể chế hóa các Nghị quyết thành pháp luật và
thực thi trong xã hội, qua đó giúp Đảng đánh giá, điều chỉnh các chủ trương,
đường lối cho phù hợp với thực tiễn. Ngoài ra, là một bộ phận quan trọng của
nguồn nhân lực trong nền công vụ, những công chức đã trực tiếp tham gia
đóng góp vào quá trình xây dựng các chủ trương, chính sách của Đảng qua
việc xây dựng dự thảo, đề án, hoặc đóng góp ý kiến, chỉnh sửa dự thảo…
Công chức là lực lượng lao động nòng cốt có vai trò rất quan trọng trong
quản lý và tổ chức công việc của Nhà nước. Nhiệm vụ của họ là thực thi công
vụ, thực thi pháp luật, thực thi quyền lực Nhà nước. Đồng thời chính họ đóng vai
trò tham mưu, đề xuất, xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và tiến bộ của
nhà nước.
Với chức năng cơ bản là thực thi công vụ, công chức là người đem
chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến cho người dân hiểu rõ và
thi hành. Đồng thời nắm tình hình triển khai thực hiện chủ trương, đường lối,
chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phản ánh lại cho Đảng và Nhà
nước để có sự điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho đúng và phù hợp với thực tiễn.
Ở đây, vị trí vai trò cùa người công chức như là cầu nối giữa Đảng, Chính phủ
với nhân dân.
Vì vậy, chỉ có đội ngũ công chức có phẩm chất và năng lực tốt mới có thể
đề ra đường lối đúng, mới có thể cụ thể hóa, bổ sung hoàn chỉnh đường lối và
Tải về để xem bản đầy đủ
117 trang
18340
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức tại Ủy ban Dân tộc", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_nang_cao_chat_luong_doi_ngu_cong_chuc_tai_uy_ban_da.pdf
