So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử Vnexpress và báo Vietnamnet

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

SO SÁNH MÔ HÌNH TÒA SOẠN HỘI TỤ

Ở BÁO ĐIỆN TỬ VNEXPRESS VÀ BÁO VIETNAMNET

Võ Kiên Trung

Khoa Báo chí – Truyền thông, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế

Email: [email protected]

Ngày nhận bài: 25/3/2019; ngày hoàn thành phản biện: 01/4/2019; ngày duyệt đăng: 02/7/2019

TÓM TẮT

Tòa soạn hội tụ là mô hình tòa soạn hiện đại, tận dụng tối đa ưu thế về nguồn

nhân lực đa phương tiện và nền tảng công nghệ tiên tiến để sản xuất ra các ấn

phẩm cho nhiều loại hình, phương tiện báo chí khác nhau. Tại Việt Nam, báo điện

tử VnExpress đã trở thành tờ báo tiên phong mở lối trong việc vận hành tòa soạn

hội tụ và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Trong khi đó, báo điện tử

Vietnamnet dù rằng đã có những bước chuyển nhất định để xây dựng tòa soạn theo

hướng hiện đại nhưng vẫn còn tồn tại không ít hạn chế từ khuôn mẫu của một cơ

cấu tòa soạn truyền thống. Để có cái nhìn tổng quan hơn về những điểm ưu trội

của mô hình tòa soạn hội tụ, bài viết này nhằm khảo sát và đưa ra những so sánh,

đánh giá về mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet.

Từ khóa: báo điện tử; mô hình tòa soạn; tòa soạn hội tụ.

1. MỞ ĐẦU

Trong suốt một thời gian dài, các tòa soạn báo ở Việt Nam cũng như trên thế

giới đều hoạt động theo phương thức tổ chức đơn loại hình. Tuy vậy, hình thức tổ

chức này khó có thể phù hợp và đáp ứng được nhu cầu cũng như điều kiện tiếp nhận

thông tin ngày càng đa dạng, khắt khe của công chúng hiện đại. Do đó, để có thể phát

huy tối đa sức mạnh tổng hợp của nguồn nhân lực cũng như những ưu thế về công

nghệ kỹ thuật, từ những năm đầu tiên của thế kỷ XXI, nhiều tòa soạn báo trên thế giới

đã chuyển sang xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ. Đây là mô hình tòa soạn đa phương

tiện, lấy báo điện tử làm trung tâm, tận dụng tối đa ưu thế về nhân lực đa phương tiện,

dựa trên một nền tảng công nghệ kỹ thuật hiện đại để sản xuất ra các ấn phẩm cho

nhiều loại hình, phương tiện báo chí. Hiện tại, mô hình này đang thực sự lan rộng trên

thế giới và trở thành xu thế khó có thể cưỡng lại. Tuy nhiên, với thực trạng hoạt động

của các tòa soạn báo ở Việt Nam hiện nay, tòa soạn hội tụ vẫn còn là một khái niệm

khá mới mẻ. Nhiều tờ báo hay nhà báo vẫn chưa ý thức rõ ràng về sự hiện diện hay

189

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

chưa thể nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của mô hình này. Mặc dù còn gặp không

ít khó khăn, thách thức như vậy, nhưng hiện nay đã có một số tòa soạn, cơ quan báo

chí mà tiêu biểu là báo điện tử VnExpress đã mạnh dạn đi đầu trong việc xây dựng, vận

hành mô hình tòa soạn hội tụ và đã bước đầu đạt nhiều hiệu quả tích cực từ quy trình

sản xuất thông tin cho đến việc khẳng định uy tín, thương hiệu với độc giả. Để làm nổi

bật những điểm ưu trội của mô hình hiện đại trên, bài viết này sẽ khảo sát, so sánh mô

hình tòa soạn hội tụ ở báo VnExpress với báo Vietnamnet - một tờ báo điện tử cũng đang

hướng đến việc xây dựng tòa soạn theo hướng hiện đại nhưng gặp không ít hạn chế từ

khuôn mẫu của một cơ cấu tòa soạn truyền thống.

2. NỘI DUNG

2.1. Mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress

2.1.1. Vài nét về báo điện tử VnExpress

VnExpress (tên đầy đủ là báo điện tử Tin nhanh Việt Nam) được thành lập bởi tập

đoàn FPT vào năm 2001 với cơ quan chủ quản là Bộ Khoa học và Công nghệ. Ra đời

thầm lặng, không quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng chỉ sau

một tuần ra mắt, báo đã có khoảng 1.000 lượt truy cập/ngày và số lượng này tăng gấp

đôi ở tuần thứ hai. 6 tháng sau, với 300.000 địa chỉ IP thường xuyên truy cập, báo

1

VnExpress đã vươn lên vị trí dẫn đầu trong số các website tiếng Việt trên toàn cầu.

Trong suốt chặng đường phát triển đến nay, VnExpress đã nhận được nhiều giải

thưởng cao quý và là một trong những tờ báo điện tử tiếng Việt được yêu thích nhất.

Đặc biệt, tháng 9/2011, tòa soạn VnExpress đã chuyển trụ sở về tầng 5, tòa nhà FPT phố

2

Duy Tân, Cầu Giấy (Hà Nội) với tổng diện tích văn phòng là 960m và tiến hành thay

đổi lớn về thiết kế để chuyển sang hoạt động với mô hình tòa soạn hội tụ nhằm giúp

dòng chảy thông tin giữa các bộ phận được mạch lạc, đảm bảo yếu tố tốc độ và tối ưu

hóa nhân lực.

2.1.2. Khảo sát mô hình tòa soạn hội tụ của báo điện tử VnExpress

Cơ cấu mô hình tòa soạn của báo VnExpress

Tòa soạn báo VnExpress tại trụ sở chính ở Hà Nội được thiết kế theo không gian

mở để có thể vận hành được tòa soạn hội tụ theo tiêu chuẩn quốc tế. Toàn bộ phóng

2

viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn làm việc trên cùng một mặt bằng rộng 960m ,

không có ngăn cách.

Trung tâm của tòa soạn là bàn siêu biên tập (super desk) nơi tập trung 9 thư ký

tòa soạn - các biên tập viên cao cấp (mỗi người phụ trách 1-2 mảng thông tin), xung

quanh sẽ là các ban chuyên môn được bố trí theo từng khối. Ngay sát các ban chuyên

1

Theo bảng xếp hạng của Alexa (tính đến tháng 7/2018)

190

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

môn là khu vực kỹ thuật (gồm trung tâm Nghiên cứu & Phát triển và trung tâm Thiết

kế mỹ thuật sáng tạo) để đảm bảo sự hỗ trợ, tích hợp đa phương tiện trong cùng văn

phòng. Ở các góc của văn phòng là khu vực thư giãn với Góc thiên nhiên nhằm đem lại

cảm giác thư thái của cho phóng viên giữa cường độ làm việc nhiều áp lực.

Cùng với thiết kế văn phòng mới, phương thức triển khai nội dung cũng được

Ban Biên tập VnExpress thực hiện theo mô hình tòa soạn hội tụ, nhằm giúp dòng chảy

thông tin giữa các bộ phận được mạch lạc.

Bàn siêu biên tập: kiểm duyệt

toàn bộ thông tin lên trang, đảm

bảo việc sản xuất nội dung phù

hợp, hiệu quả.

Các ban tin khác: được bố trí

xung quanh ban biên tập, không

phân chia theo cabin, tạo không

gian làm việc mở.

Hình 1. Mô hình tòa soạn hội tụ báo điện tử VnExpress

Đặc điểm mô hình tòa soạn hội tụ của báo VnExpress

Trước hết, điều dễ dàng nhận thấy là mô hình tòa soạn VnExpress đã thể hiện

được sự hội tụ về không gian làm việc. Các thành phần của tòa soạn từ Thư ký Tòa

soạn, Trưởng ban chuyên môn, biên tập viên cao cấp và phóng viên đều cùng làm việc

trên một văn phòng mở không hề có vách ngăn, cũng không có sự chia tách theo từng

cabin như các tòa soạn thông thường khác. Như vậy, từ cấp phóng viên - bộ phận sản

xuất tin tức cho đến cấp quản lý, chịu trách nhiệm xác minh, biên tập, “nhấn nút” xuất

bản tin tức; từ phóng viên ban Thời sự, Xã hội cho đến ban Đời sống, Thể thao… tất cả

đều hợp nhất về không gian làm việc, thay vì mỗi ban, bộ phận được bố trí riêng rẽ

theo từng phòng hay tòa nhà riêng biệt.

191

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

Bên cạnh đó, bộ phận kỹ thuật đóng vai trò nghiên cứu, phát triển công nghệ

và hỗ trợ kỹ thuật cho tin tức cũng được đặt bên cạnh các ban nhằm đảm bảo sự tích

hợp công nghệ ngay trong một văn phòng. Đó là chưa kể đến đội ngũ kỹ sư công nghệ

thông tin đang làm việc ở tầng 4 tòa nhà FPT cũng luôn sẵn sàng hỗ trợ việc sản xuất

nội dung số và đảm bảo đường truyền từ máy chủ luôn thông suốt.

Thứ hai, mô hình vận hành tòa soạn của báo VnExpress cũng đã thể hiện được

sự hội tụ trong phương thức tác nghiệp của nhà báo. Với mô hình này, lực lượng

phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên đã tăng cường sự hợp tác với nhau thay vì tác

nghiệp có phần riêng rẽ như trước. Khi xảy ra những sự kiện, một hay một nhóm

phóng viên sẽ thu thập tin tức, đồng thời chia sẻ những thông tin thu thập được với

nhau qua một phòng chung newsroom (tương tự dạng chat nhóm nhưng có dung

lượng lưu trữ lớn hơn). Ở đấy, các phóng viên (sử dụng tài khoản riêng để hoạt động)

sẽ thiết lập các hệ thống dữ liệu để tiện trao đổi. Đặc biệt, thông tin thu được từ hiện

trường sẽ được chuyển về một cách nhanh nhất đến bàn siêu biên tập để các thư ký tòa

soạn - biên tập viên cao cấp quyết định lựa chọn phương thức nào để sản xuất thông

tin.

Thứ ba, nguyên tắc hội tụ về mặt nội dung cũng được thể hiện đầy đủ qua cách

vận hành ở tòa soạn VnExpress. Với những sự kiện nóng, các tin, bài lớn, các tác phẩm

báo chí của VnExpress luôn được trình bày dưới dạng đa phương tiện kết hợp cả chữ

viết, hình ảnh, âm thanh, video, đồ họa hay liên kết “nhúng”, liên kết bên ngoài đến

các bài báo, trang video, audio trực tuyến…, qua đó, bổ trợ hiệu quả và thể hiện được

chiều sâu nội dung thông tin.

Bên cạnh đó, tin tức của báo VnExpress cũng được thể hiện một cách rõ ràng,

nhất quán nhưng linh hoạt trên tất cả các phương tiện, thiết bị nhằm tạo sự thuận lợi

tối đa cho độc giả trong quá trình tiếp nhận và thỏa mãn nhu cầu thông tin ở họ. Ví dụ,

khác với giao diện trên màn hình máy tính, giao diện trang chủ của báo VnExpress trên

thiết bị di động được thể hiện theo mô hình tháp ngược cùng một cột duy nhất, qua đó

làm bật lên những tin tức quan trọng cũng như tạo cảm giác thoải mái cho độc giả khi

tiếp nhận thông tin.

Thứ tư, báo VnExpress cũng rất thành công trong việc tạo sự tương tác, thúc đẩy

công chúng tham gia trong quá trình sản xuất, phản hồi thông tin. Bằng những tin bài

nóng, có sức lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội, báo VnExpress luôn nhận được sự quan

tâm, chia sẻ từ nhiều góc nhìn, quan điểm, ý kiến của độc giả. Hiện trung bình mỗi

ngày, Ban Biên tập của tòa soạn nhận đến khoảng 14.000 bình luận, thể hiện những góc

nhìn đa chiều từ công chúng và đây cũng là cơ sở để làm phong phú cho nội dung của

báo. Các bình luận sau khi đã qua quá trình biên tập, chọn lọc sẽ được đăng tải công

khai, tạo nên môi trường tương tác, tranh luận tích cực giữa các độc giả. Báo VnExpress

192

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

ý thức một cách rõ ràng rằng - cách tốt nhất để thu hút độc giả chính là tạo mối dây

liên kết và sự thân thiện với họ.

Quy trình sản xuất tin, bài của báo VnExpress

Quy trình sản xuất tin, bài của tòa soạn VnExpress được hoạch định rõ ràng,

chặt chẽ theo nhiều cấp để cân đối và đảm bảo tính tốc độ, nhanh nhạy với sự mạch

lạc, trung thực, khách quan trong thông tin.

Phóng viên báo VnExpress tự xác định đề tài qua các nguồn: ban Thư ký,

Trưởng ban chuyên môn, tự phóng viên đề xuất hay phóng viên có thể tự tìm hiểu

hoặc qua các nguồn khác từ sự kiện thời sự, sự phản ánh của độc giả. Sau khi đã xác

định đề tài, phóng viên sẽ tiếp cận thông tin, thực hiện thao tác nghiệp vụ, sau đó viết

bài hoàn chỉnh trên hệ thống phần mềm riêng của tòa soạn. Bài được đẩy cho cấp cao

hơn, cho đến khi lên mặt trang thì buộc phải qua 3 cấp: biên tập viên (xác minh, biên

tập thông tin) - Trưởng ban chuyên môn (xác minh, biên tập lần hai) - Thư ký Tòa soạn

chuyên trách (chịu trách nhiệm quản lý tin bài lên mặt trang). Với trường hợp những

tin bài lớn, sự kiện nóng thì nhiều phóng viên sẽ cùng thu thập tin tức để đảm bảo tính

đa chiều, sự chính xác, khách quan của thông tin.

Hình 2. Quy trình xuất bản tin bài của báo VnExpress

Có thể dễ dàng nhận thấy qua quy trình, ngoài việc đáp ứng tiêu chí thông tin

nhanh, tòa soạn cũng rất chú trọng khâu xác minh, biên tập, kiểm định thông tin với

nhiều tầng cấp khác nhau. Qua đó, đảm bảo cân bằng được sự nhanh nhạy với chất

lượng, độ tin cậy của thông tin.

193

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

2.2. Mô hình tòa soạn ở báo điện tử Vietnamnet

2.2.1. Vài nét về báo điện tử Vietnamnet

Báo điện tử Vietnamnet được thành lập ngày 19 tháng 12 năm 1997 từ những

website tiền thân như Vietnet, VNN và sau đó là VASC-Orient, có cơ quan chủ quản là

Bộ Thông tin và Truyền thông. Báo Vietnamnet đã có mặt trong những thời khắc đầu

tiên của sự xuất hiện báo mạng điện tử ở Việt Nam. Từ đó đến nay, với một chặng

đường hơn 20 năm hình thành và phát triển, báo điện tử Vietnamnet đã không ngừng

hoàn thiện bộ máy và khẳng định vị thế hàng đầu của mình trong hệ thống báo mạng

điện tử ngày càng phong phú ở Việt Nam.

Báo có trụ sở tòa soạn đặt tại tòa nhà C’Land, 156 Xã Đàn 2, Phường Nam

Đồng, Quận Đống Đa, Hà Nội.

2.2.2. Khảo sát mô hình tòa soạn của báo điện tử Vietnamnet

Cơ cấu mô hình tòa soạn của báo Vietnamnet

Cơ cấu tổ chức của báo gồm: Tổng biên tập, 2 Phó Tổng biên tập. Dưới nữa là

đội ngũ Thư ký tòa soạn, các Trưởng ban, Biên tập viên và phóng viên. Bên cạnh đó là

phòng Tổ chức - Hành chính và phòng Tài chính - Kế toán hỗ trợ tòa soạn về mặt thủ

tục hành chính, cơ sở vật chất và thực hiện các chế độ chính sách cho nhân viên.

Hiện nay, tòa soạn Vietnamnet có đội ngũ khoảng 100 nhà báo, làm việc tại trụ

sở chính ở Hà Nội, văn phòng đại diện ở thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương

khác trên cả nước cùng các cộng tác viên trên khắp thế giới. Bên cạnh đội ngũ làm nội

dung, báo còn có các biên dịch viên, kỹ thuật viên luôn làm việc với tác phong công

nghiệp cùng tinh thần trách nhiệm cao.

Hằng ngày, báo cập nhật liên tục tin bài trên tất cả các lĩnh vực với các trang nội

dung chuyên đề về Chính trị, Xã hội, CNTT-Viễn thông, Giáo dục, Đời sống, Kinh

doanh, Quốc tế, Giải trí... Cùng với báo Vietnamnet, tòa soạn còn có những chuyên

trang phục vụ độc giả trên các lĩnh vực và độ tuổi chuyên biệt như: Thế giới ảnh,

Tuanvietnamnet, Tintuconline, Muôn màu cuộc sống, Vietnamnet TV, 2sao...

194

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

Tổng biên tập

Phó Tổng Biên tập

- Thư ký Tòa soạn

Phụ trách

kỹ thuật

Trưởng phòng Hành

chính - Tổng hợp

Trưởng phòng Tài

chính – Kế toán

Các Trưởng ban: Chính trị, Xã hội,

Giáo dục, Quốc tế, Kinh doanh…

Các chuyên trang: Thế giới ảnh,

Tuanvietnamnet, Tintuconline…

Biên tập viên

Phóng viên

Hình 3. Mô hình tổ chức của tòa soạn báo Vietnamnet

Qua mô hình tổ chức trên, có thể thấy tòa soạn Vietnamnet được tổ chức theo

chiều dọc, như một sợi chỉ xuyên suốt, từ đội ngũ lãnh đạo, quản lý đến từng bộ phận

phóng viên, kỹ thuật viên đều có tính liên kết tương đối. Mô hình cũng được xây dựng

theo hướng đơn giản, gọn nhẹ. Đây là một mô hình phù hợp với yêu cầu đảm bảo tính

nhanh nhạy của báo điện tử trong thời kỳ mới.

195

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

Phòng

Tuần Việt Nam và Chính trị

hành chính

Ban Quốc tế và Ban Kinh tế

Khu vực phóng viên làm việc

Ban Thời sự

Phòng

tiếp khách

Phòng

Tổng Biên tập

Ban Giáo dục và Ban Văn hóa

Phòng

họp giao ban

Ban

Trợ lý TBT

Tiếng Anh

Phòng

Phó Tổng Biên tập

Khu vực Thư ký Tòa soạn

và Trưởng ban

Hình 4. Sơ đồ tổ chức phòng làm việc của báo Vietnamnet

Với sơ đồ tổ chức này, ngoại trừ phòng làm việc của Tổng biên tập, Phó Tổng

biên tập và bộ phận hành chính nằm ở vị trí có phần tách biệt, riêng rẽ theo từng

phòng thì các bộ phận còn lại từ Thư ký Tòa soạn, Trưởng ban cùng các phóng viên,

biên tập viên đều cùng làm việc trên một mặt phẳng và phần nào tạo ra sự liên hệ giữa

các bộ phận, ban chuyên môn. Tuy vậy, cách sắp xếp trên vẫn thể hiện sự tách biệt

tương đối giữa các ban với nhau và không hề dễ dàng để Thư ký Tòa soạn hay Trưởng

ban có thể quản lý, quán xuyến tiến trình công việc giữa các ban như nhau.

Quy trình sản xuất tin, bài của báo điện tử Vietnamnet

Quy trình sản xuất tin, bài của báo Vietnamnet được thực hiện qua 3 cấp. Đầu

tiên, phóng viên đề xuất hoặc tiếp nhận đề tài qua trưởng ban. Sau đó, phóng viên sẽ

đi thực tế, viết tin bài hoàn chỉnh rồi chuyển cho biên tập viên kiểm tra, biên tập thông

tin. Sau nữa, tin bài được chuyển cho Thư ký Tòa soạn để quyết định đưa tin, bài lên

mặt trang hay không.

196

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

Phóng viên

viết tin, bài

hoàn chỉnh

Biên tập viên

kiểm tra,

Thư ký Tòa soạn

duyệt đăng

biên tập

Hình 5. Quy trình sản xuất tin, bài của báo Vietnamnet

2.3. So sánh việc vận hành tòa soạn giữa báo điện tử VnExpress và Vietnamnet

Là 2 tờ báo điện tử hàng đầu của Việt Nam, VnExpress và Vietnamnet có nhiều

điểm chung với tôn chỉ thông tin nhanh nhạy, trung thực và khách quan. Hiện tại,

trong khi báo VnExpress đã dần ổn định với cách vận hành mô hình tòa soạn hội tụ thì

báo Vietnamnet đang hướng đến việc xây dựng tòa soạn hội tụ trong thời gian sắp tới.

Còn ở thời điểm hiện tại, qua mô hình vận hành và quy trình sản xuất tin bài giữa hai

tòa soạn, bài viết có thể rút ra các điểm sau:

* Về sự giống nhau:

Trước hết, cả hai tòa soạn đều hướng đến một không gian làm việc mở cho tất cả

các bộ phận, từ Thư ký Tòa soạn – những biên tập viên cao cấp cho đến các phóng

viên, biên tập viên. Tất cả nhằm tăng cường mối liên kết, trao đổi trong công việc giữa

các bộ phận. Từ đó, luồng chảy thông tin được thông suốt, đảm bảo yếu tố tốc độ và

tối ưu hóa nhân lực.

Thứ hai, báo VnExpress và báo Vietnamnet đều chú trọng xây dựng đội ngũ nòng

cốt là những phóng viên đa nhiệm, đa năng hay đa phương tiện. Họ vừa có kỹ năng

viết cho nhiều thể loại khác nhau, vừa biết sử dụng các thiết bị kỹ thuật trong một cơ

quan báo chí đa phương tiện. Đây chính là yếu tố đóng vai trò then chốt để một tòa

soạn hội tụ có vận hành được hay không.

Thứ ba, cả 2 tờ báo đều thể hiện được sự hội tụ nhất định về nội dung tin tức.

Với các tin bài lớn, hai tờ báo đều sản xuất được những tác phẩm báo chí đa phương

tiện là tổng hòa của nhiều dạng thức từ văn bản, ảnh, video, audio hay thông tin đồ

họa… góp phần bổ trợ hiệu quả cho nội dung thông tin và lôi cuốn thị giác độc giả.

Bên cạnh đó, tin tức của cả báo VnExpress và báo Vietnamnet đều được thể hiện rõ ràng,

nhất quán trên tất cả các thiết bị tiếp nhận.

Thứ tư, báo VnExpress và báo Vietnamnet cùng chú trọng đến việc tạo dựng mối

dây liên kết với độc giả, thúc đẩy sự tham gia tích cực của công chúng, xem tin tức mà

công chúng cung cấp là những nguồn tin có nhiều tiềm năng để khai thác. Hình thức

này giúp họ kết nối, thu hút sự quan tâm của nhiều độc giả, lại vừa nâng cao hình ảnh

của chính mình.

197

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

Thứ năm, dù vận hành với mô hình khác nhau nhưng với tôn chỉ đưa tin nhanh

nhạy mà vẫn đảm bảo sự trung thực, khách quan nên quy trình sản xuất tin bài của cả

hai tòa soạn đều được thực hiện rất chặt chẽ, qua nhiều cấp. Điều đó phần nào khẳng

định rằng, nếu biết vận dụng tối đa các nguồn lực từ nhà báo đa phương tiện đến hệ

thống công nghệ kỹ thuật, kết hợp với sự cẩn trọng trong khâu xử lý thì các tòa soạn

hoàn toàn đủ khả năng tạo ra những sản phẩm thông tin nhanh nhạy và thật sự chất

lượng.

* Về sự khác biệt:

Trong khi báo Vietnamnet đang phát triển hướng đến mô hình hội tụ thì báo

VnExpress đã đi vào vận hành ổn định mô hình này từ lâu và phần nào dẫn đến những

sự khác biệt sau:

Thứ nhất, về thiết kế mô hình, trung tâm tòa soạn hội tụ của báo VnExpress là

bàn siêu biên tập, xung quanh là các ban chuyên môn để đảm bảo cho việc thảo luận,

trao đổi ý tưởng được thông suốt, mạch lạc. Trong khi đó, báo Vietnamnet đã cố gắng

thiết kế văn phòng theo kiểu không gian mở - tất cả cùng làm việc trên một văn phòng

chứ không chia tách riêng rẽ nhưng vị trí ngồi của các Thư ký Tòa soạn và Trưởng ban

lại ở cuối phòng (chứ không ở trung tâm chính giữa).

Thứ hai, mô hình hội tụ ở báo VnExpress không chỉ là sự hội tụ hợp nhất không

gian làm việc giữa các bộ phận hay ban chuyên môn trong tờ báo mà đó còn là sự tận

dụng tối đa không gian để tạo ra các điểm nhấn khác như các Góc thiên nhiên nhằm

tạo cảm giác thư thái, dễ chịu. Trong khi đó, cách bài trí góc làm việc của báo

Vietnamnet chưa thể hiện được những điểm nhấn hiện đại như trên.

Như vậy, qua các góc nhìn trên, có thể nhận thấy báo điện tử VnExpress có một

số điểm khác biệt với báo Vietnamnet về tổ chức mô hình vận hành.

3. KẾT LUẬN

Sự thành công của nhiều tòa soạn trên thế giới khi chuyển sang hoạt động với

mô hình hội tụ như The Daily Telegraph, The New York Times… cho đến những thành

công bước đầu của tờ VnExpress tại Việt Nam đang tiếp tục khẳng định đây là một xu

hướng khó có thể cưỡng lại. Những lợi thế từ việc tận dụng nguồn nhân lực đa

phương tiện cho đến hạ tầng kỹ thuật hiện đại cho thấy đây là một mô hình hoàn toàn

phù hợp với bối cảnh làm báo trong giai đoạn hiện nay, khi mà cuộc cạnh tranh thông

tin ngày càng trở nên gay gắt và nhu cầu tiếp nhận từ công chúng cũng đa dạng, khắt

khe hơn. Vấn đề là những tờ báo đang có ý định chuyển mình sang mô hình hội tụ cần

có những kế hoạch toàn diện và dài hơi, bởi hội tụ là quá trình tổng hòa, không chỉ

được thể hiện bởi môi trường, không gian làm việc mà còn thể hiện qua các yếu tố căn

198

TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế

Tập 14, Số 3 (2019)

cơ như hội tụ về nội dung tin tức, phương thức tác nghiệp của nhà báo hay sự tương

tác mật thiết với công chúng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Carmilla Floyd (2009), Tổ chức tòa soạn đa phương tiện, Công ty TNHH Linh Sơn, Hà Nội.

[2]. Nguyễn Thị Trường Giang (2017), Báo chí và truyền thông đa phương tiện, NXB ĐHQG, Hà

Nội.

[3]. Đinh Văn Hường (2013), Tổ chức và hoạt động của tòa soạn, NXB ĐHQG, Hà Nội.

[4]. Nguyễn Thành Lợi (2014), Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại, NXB

Thông tin và truyền thông, Hà Nội.

[5]. Phan Văn Tú, Bài giảng Nhập môn báo trực tuyến

https://tailieu.vn/doc/bai-giang-nhap-mon-bao-truc-tuyen-ths-phan-van-tu-1605570.html

[6]. WAN-IFRA (2012), The newsroom - Beyond Intergration

www.slideshare.net/WAN-IFRA/juan-senor-the-newsroom-beyond-intergratinon?

qid=5eb20fa3-bbbf-4990-8e0c-fe735b0deaf9&v=default&b=&from-search=1

[7]. Võ Kiên Trung (2017). Đặc điểm mô hình tòa soạn hội tụ ở VnExpress, Kỷ yếu hội thảo khoa học

khoa Báo chí – Truyền thông, trường Đại học Khoa học Huế, Huế, tr. 138-144.

[8]. Báo điện tử VnExpress

[9]. Báo điện tử Vietnamnet

199

So sánh mô hình tòa soạn hội tụ ở báo điện tử VnExpress và báo Vietnamnet

COMPARISON MODEL OF NEWSROOM CONVERGENCE

IN THE VNEXPRESS ONLINE NEWSPAPER

AND THE VIETNAMNET ONLINE NEWSPAPER

Vo Kien Trung

Faculty of Journalism and Communications, University of Sciences, Hue University

Email: [email protected]

ABSTRACT

Newsroom convergence is the modern model of newsroom, making the most of

advantages of multimedia resources and advanced technology platform to produce

publications for many different media types. In Vietnam, the VnExpress online

newspaper has become pioneer in convergent newsroom operation and has

achieved significant results. Meanwhile, the Vietnamnet online newspaper has

made certain steps to build newsroom in the direction of modernity but still exists

many restrictions from the model of a traditional newsroom structure. In order to

get a better overview of the outstanding points of the model of newsroom

convergence, this article aims to survey and make comparisons and assessment

about the model of newsroom convergence in the VnExpress online newspaper and

the Vietnamnet online newspaper.

Keywords: Online newspaper; model of newsroom; newsroom convergence.

Võ Kiên Trung sinh ngày 30/12/1986 tại Thừa Thiên Huế. Năm 2009, ông

tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành Báo chí tại trường Đại học Khoa học,

Đại học Huế. Cũng từ năm 2009, ông là giảng viên khoa Ngữ văn, trường

Đại học Khoa học, Đại học Huế. Từ năm 2010, ông là giảng viên khoa Báo

chí – Truyền thông, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Từ năm 2017,

ông là học viên cao học chuyên ngành Báo chí tại trường Đại học Khoa

học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Lĩnh vực nghiên cứu: Báo in, các xu hướng phát triển của báo chí – truyền

thông.

200